Naamswijziging van Valkenburg in Valkenberg

De plaatsnaam Valkenburg wordt in het plaatselijke dialect als 'Valkeberg' uitgesproken. Valkenburg heeft ook een kasteel (burcht) dat eeuwenlang boven de omgeving troont en onderdak biedt aan een machtig en bepaald niet vreesachtig geslacht. Deze burcht ligt echter ook boven op de "berg". Het is dan ook niet verwonderlijk dat er vaker meningsverschillen zijn over de juiste schrijfwijze van de plaats. In 1901 wordt onder aanvoering van burgemeester A. Erens besloten tot de naamswijziging van Valkenburg in Valkenberg.

In de Post- en Telegraafwereld wordt de volgende verklaring gegeven voor de naamswijziging.

Valkenberg. De heer Dr. A Erens, Burgemeester van Valkenberg verzocht ons het volgende mede te deelen.

"Herhaaldeijk heeft de schrijfwijze van de naam der stad Valkenberg, voorheen ten onrechte Valkenburg genoemd, tot verwarring met het dorp van dienzelfden naam, nabij Leiden aanleiding gegeven. Brieven en zelfs officiëele werden tot groot ongerief vaak vice-versa verkeerd bezorgd. Thans heeft de Hooge Regeering op een desbetreffend besluit van den Raad, aan deze naamsverwarring een einde gemaakt en zal het stadje van het z.g. Neerlands-Zwitserland in het vervolg officieel heeten: "Valkenberg".

Dit kon der te gereeder geschieden, omdat Valkenberg, zooals uit de latijnsche omschriften der oude zegels van de Heeren blijkt, reeds in den aanvang der XIIIe eeuw, Falcomons genoemd werd, terwijl de oudste zegels of contra zegels tot 1254, zelfs met een berg, op welks top een Valk zit, versierd zijn. Tot in het begin der XIVe eeuw heeft het laatstgenoemden latijnschen naam, n.l. Faucomons, blijven voeren, terwijl in een latijnsch charter uit 1202, berustend in het archief der abdij Houthem- St. Gerlach, Gozurnus, als heer van "Valkenberg" wordt genoemd. Eigenaardig echter is het, dat de oorspronkelijke naam van Valkenberg in den ouden nog bestaanden fransch-waalschen naam der gemeente: n.l. Fauquemont is bewaard gebleven en dat deze plaats in de volkstaal steeds Valkenberg bleef heten.

Deze naamsverandering houdt tevens verband met eene aanvrage tot verbetering van het stadswapen, dat historisch onjuist blijkt te zijn.

De naamswijziging wordt ook op de poststempels doorgevoerd.

Bronnen:

H. Schurgers, J. Notten, L. Pluymaekers. Geschiedenis van Valkenburg-Houthem. 1979.

De Post- en Telegraafwereld. jrg. 6. no. 3. Juni 1901